Devamsızlık Neden Ayrı Bir Başlık?
Devamsızlık, tek başına küçük bir konu gibi görünür; oysa üç ayrı alana aynı anda dokunur: operasyon (o gün iş aksar), bordro (ücret ve SGK günü değişir) ve hukuk (fesih sebebi doğurabilir). Bu yüzden takibi gelişigüzel yapılamaz.
Yasal Çerçeve: Haklı Fesih Sınırı
İş Kanunu md. 25/II-g uyarınca, işçinin izin almaksızın veya haklı bir sebebe dayanmaksızın:
- ardı ardına iki iş günü,
- bir ay içinde iki defa herhangi bir tatil gününden sonraki iş günü,
- bir ayda toplam üç iş günü
işe gelmemesi, işverene haklı nedenle derhâl fesih hakkı verir.
Buradaki "bir ay" takvim ayı değil, ilk devamsızlıktan itibaren başlayan bir aylık süredir. Fesih hakkı, fiilin öğrenilmesinden itibaren altı iş günü içinde kullanılmalıdır; bu süre geçerse hak düşer.
Usul: Üç Belge
Haklı fesih iddiası, belgesi olmadan işe yaramaz.
1. Tutanak. Devamsızlığın tarihi, saati, tespit eden kişiler. En az iki tanık imzası. 2. Savunma talebi. Çalışana yazılı olarak sorulur; tebliğ edilemiyorsa noter ya da iadeli taahhütlü posta kullanılır. 3. Fesih bildirimi. Gerekçesi açık, tarihli ve tebliğ edilmiş olmalıdır.
Savunma alınmadan yapılan fesihler, sebebi haklı olsa bile usul yönünden geçersiz sayılabilir.
Devamsızlık mı, Başka Bir Sorunun Belirtisi mi?
Devamsızlık verisi tek başına okunduğunda "disiplin sorunu" gibi görünür. Kırılımlara bakıldığında çoğu zaman başka bir şey çıkar:
- Pazartesi/cuma yoğunlaşması → motivasyon ya da vardiya planı sorunu
- Tek birimde toplanma → yönetici ya da çalışma koşulu sorunu
- Vardiya sonrası günlerde artış → dinlenme süresi yetersizliği
- Belirli mevsimlerde artış → izin planlamasının gerçekçi olmaması
Azaltmanın Pratik Yolları
İzin talebini kolaylaştırın. İzin almak zorsa insanlar rapor ya da devamsızlığa yönelir. Vardiya çizelgesini önceden yayınlayın. Ertesi gün öğrenilen vardiya, devamsızlığın en sık sebeplerindendir. Dinlenme sürelerine uyun. İki vardiya arası 11 saatin altındaysa devamsızlık kaçınılmazdır. Erken uyarı kurun. Aylık üç günü aşan devamsızlıkta yönetici otomatik bilgilendirilmelidir; süreç fesih aşamasına gelmeden konuşulabilsin.
Takibi Kayıtla Yapmak
Yönetim İK'da giriş-çıkış hareketleri günlük mesai dökümünde toplanır: gelmeyenler, geç kalanlar ve çıkış yapmayanlar ayrı sayaçlarda görünür. Devamsızlık puantaja kodla işlenir, bordroya ve SGK eksik gün bildirimine doğru yansır.
Aynı veri raporlarda birim ve dönem kırılımıyla okunabilir; böylece devamsızlık bir disiplin dosyası olmadan önce bir yönetim göstergesi olarak görülür.
