Serbest Sohbetin Sorunu
Yapılandırılmamış mülakatlarda görüşmeci, ilk beş dakikada sezgisel bir karar verir ve kalan süreyi o kararı doğrulamak için kullanır. Sonuç: işe alım kararı, adayın işi yapabilme yeteneğinden çok görüşmeciyle kurduğu kişisel uyuma dayanır.
Yapılandırılmış mülakat bu riski belirgin biçimde azaltır.
Yapılandırılmış Mülakatın Üç Şartı
- Aynı sorular, aynı sıra. Her aday aynı soru setiyle karşılaşır.
- Önceden tanımlı ölçüt. Her soru için "zayıf / yeterli / güçlü" yanıtın ne olduğu yazılıdır.
- Bağımsız puanlama. Görüşmeciler notlarını birbirlerinden bağımsız verir, sonra karşılaştırır.
STAR Tekniği
Yetkinlik bazlı sorularda adayı geçmiş davranışa yöneltmek esastır:
"Bir müşteriyle yaşadığınız zorlu bir durumu anlatın."
- Durum: neydi, ne zaman oldu?
- Görev: sizin sorumluluğunuz neydi?
- Eylem: tam olarak ne yaptınız? (en önemli kısım)
- Sonuç: ne oldu, ne öğrendiniz?
"Ne yapardınız" varsayımsal sorusu, adayın hayal gücünü ölçer. "Ne yaptınız" sorusu davranışını ölçer.
Örnek Yetkinlik Soruları
Sorumluluk alma "Beklenmedik bir aksaklıkta inisiyatif aldığınız bir durumu anlatır mısınız? Sonuç ne oldu?"
Öğrenme çevikliği "Hiç bilmediğiniz bir konuyu kısa sürede öğrenmek zorunda kaldığınız bir dönem oldu mu? Nasıl ilerlediniz?"
İş birliği "Fikrinize katılmayan bir iş arkadaşınızla ortak bir sonuca varmak zorunda kaldınız mı? Nasıl yürüttünüz?"
Baskı altında çalışma "Aynı anda birden fazla acil işin çakıştığı bir dönemi anlatın. Önceliği nasıl belirlediniz?"
Hata ve öğrenme "Mesleki olarak yaptığınız bir hatayı ve sonrasında ne değiştirdiğinizi anlatır mısınız?"
Sorulmaması Gerekenler
- Medeni hâl, çocuk sayısı, çocuk yapma planı
- Dini inanç ve ibadet alışkanlıkları
- Siyasi görüş, sendika üyeliği
- Etnik köken, doğum yeri
- Sağlık durumu (işin zorunlu gereği olmadıkça)
- Askerlik durumu (işin gereği olmadıkça)
Bu sorular hem ayrımcılık iddiasına zemin hazırlar hem de kararla ilgisiz bilgi üretir.
Değerlendirme Formu
| Yetkinlik | Ağırlık | Aday A | Aday B |
|---|---|---|---|
| Teknik bilgi | %30 | 4 | 3 |
| Problem çözme | %25 | 3 | 4 |
| İletişim | %20 | 4 | 5 |
| Ekip çalışması | %15 | 3 | 4 |
| Öğrenme isteği | %10 | 5 | 4 |
| Ağırlıklı toplam | 3,70 | 3,85 |
Bu tablo, "içime sinmedi" cümlesini tartışılabilir bir gerekçeye dönüştürür.
Süreci Kayıtta Tutmak
Yönetim İK'nın aday havuzunda her aday için aşama geçmişi, görüşme notları ve değerlendirme kayıtları tutulur. Birden fazla görüşmeci not girdiğinde kararlar yan yana görünür.
Aday kabul edildiğinde bilgiler çalışan kaydına aktarılır; reddedilen adaylar havuzda kalır. Böylece hem karar süreci belgelenmiş olur hem de geçmiş başvurular yeni pozisyonlar için değerlendirilebilir.
