Üç Farklı Uygulama, Üç Farklı Sonuç
Yemek ve yol yardımı, aynı adla anılan ama vergi sonucu tamamen farklı olan üç biçimde verilebilir:
| Yöntem | Gelir vergisi | SGK primi |
|---|---|---|
| İşyerinde yemek verilmesi | Tamamı istisna | İstisna |
| Yemek kartı / dışarıda yemek | Günlük sınıra kadar istisna | Günlük sınıra kadar istisna |
| Nakit yemek parası | Ücret sayılır, vergilendirilir | Prime tabi |
Aynı bütçeyle nakit yerine kart kullanmak, çalışanın eline geçen tutarı artırır. Bu, İK'nın en kolay kazandığı verimliliklerden biridir.
Günlük İstisna Tutarları
Yemek ve ulaşım için günlük istisna tutarları her yıl yeniden belirlenir. Bu nedenle bordro sisteminde tutarların parametre olarak tutulması, koda gömülmemesi gerekir; yıl başında tek bir alan güncellenir.
İstisna, fiilen çalışılan gün sayısıyla çarpılarak uygulanır. İzinli ve raporlu günler için yemek istisnası uygulanmaz — sık yapılan hatalardan biri, ayın tamamı için istisna hesaplamaktır.
Yemek Kartı Süreci
- Tanım: hangi çalışanın kartı var, hangi firmadan (Sodexo, Multinet, SetCard, Edenred, Ticket vb.).
- Tutar: kişi başına aylık yükleme tutarı.
- Dosya: kart firmasına gönderilecek yükleme listesi (kimlik, ad, tutar).
- Yükleme: firma tarafından yapılır.
- Bordro: istisna sınırı içindeki kısım istisna, aşan kısım ücret olarak işlenir.
Üçüncü adım elle hazırlandığında en sık iki hata olur: ayrılan çalışanın listede kalması ve yeni çalışanın listeye eklenmemesi.
Yol Yardımında Ayrım
Toplu taşıma kartı / bilet: günlük sınıra kadar istisna. Servis hizmeti: işveren tarafından sağlanan servis, ücret sayılmaz. Nakit yol parası: tamamen ücret sayılır, vergilendirilir ve prime tabidir.
Servisi olan ama servise binmeyen çalışana nakit ödeme yapılması durumunda, ödeme ücret niteliğindedir.
Kıdeme Etkisi
Süreklilik arz eden yemek ve yol yardımları, kıdem tazminatı hesabında giydirilmiş ücrete dâhil edilir. Bu, çıkış hesabında sık atlanan bir kalemdir ve atlandığında eksik ödeme yapılmış olur.
Giydirme hesabında aylık tutar, fiilen yararlanılan gün sayısı üzerinden hesaplanır.
Sistemde Yönetmek
Yönetim İK'da her çalışanın yan hakları kartında tanımlıdır: yemek kartı var/yok, hangi firma, aylık tutar; yemek ücreti (nakit) var/yok, tutar; yol ücreti var/yok, tutar. Sağlık ve tamamlayıcı sağlık sigortası da aynı bölümde tutulur.
Yemek kartı yükleme listesi entegrasyon merkezinden dosya olarak indirilir: kart firmasına gönderilecek liste, aktif ve yemek kartı tanımlı çalışanlardan otomatik oluşur. Ayrılan çalışan listeden kendiliğinden düşer.
Bordro döneminde yemek ve yol kalemleri istisna sınırı dikkate alınarak hesaplanır; aşan kısım ayrı satırda görünür, böylece pusulada ne kadarının vergilendiği açıkça okunur.
