Analık İzni (Doğum İzni) Süreleri
İş Kanunu'nun 74. maddesine göre kadın çalışan, doğumdan önce 8 hafta ve doğumdan sonra 8 hafta olmak üzere toplam 16 hafta çalıştırılamaz. Çoğul gebelikte doğum öncesi süreye iki hafta eklenir.
Sağlık durumu uygunsa ve hekim onay verirse, çalışan doğuma üç hafta kalana kadar çalışmaya devam edebilir. Bu durumda çalışılan süreler doğum sonrası izne eklenir; yani hak kaybolmaz, ötelenir.
Erken doğum hâlinde doğumdan önce kullanılamayan süre, doğum sonrası izne eklenir.
Doğum Sonrası Ücretsiz İzin
Analık izninin bitiminden sonra çalışan, isterse altı aya kadar ücretsiz izin talep edebilir. Bu süre:
- yıllık izin hesabında çalışılmış gibi sayılmaz,
- ancak iş sözleşmesini sona erdirmez; kişi işe dönüş hakkını korur.
Ayrıca doğumdan sonra ilk altı ay için haftalık çalışma süresinin yarısı kadar yarım çalışma hakkı vardır; bu dönemde ücretin yarısı işveren tarafından, kalan kısmı için İŞKUR'dan yarım çalışma ödeneği ödenir.
Süt İzni Nasıl Kullanılır?
Çocuk bir yaşını doldurana kadar günde toplam 1,5 saat süt izni verilir. Üç nokta önemlidir:
- Süre çalışma süresinden sayılır, ücretten kesilmez.
- Kullanım saatini ve kaça böleceğini çalışan belirler.
- Süt izni birleştirilip toplu kullanılabilir mi sorusunun kanunda açık karşılığı yoktur; uygulamada işveren ve çalışanın anlaşmasıyla günlük 1,5 saat, işe geç başlama veya erken çıkma şeklinde kullanılabilmektedir.
Babalık ve Evlat Edinme İzinleri
- Babalık izni: eşi doğum yapan çalışana 5 gün ücretli izin verilir.
- Evlat edinme: üç yaşını doldurmamış çocuğu evlat edinen eşlerden birine ya da evlat edinene 8 hafta analık izni hakkı tanınır.
Bu izinler mazeret izni niteliğindedir ve yıllık izinden düşülmez.
Ücret ve SGK Ödeneği
Analık izni süresince ücreti işveren ödemek zorunda değildir; SGK geçici iş göremezlik ödeneği öder. Ödeneğin şartı, doğumdan önceki bir yıl içinde en az 90 gün kısa vadeli sigorta primi bildirilmiş olmasıdır.
İşveren tarafında yapılması gerekenler:
- çalışma gün sayılarının puantajda doğru işaretlenmesi,
- SGK'ya istirahat raporunun zamanında bildirilmesi,
- ödenek ile ücret arasındaki farkın (iş sözleşmesinde taahhüt edilmişse) bordroya yansıtılması.
Sık Yapılan Üç Hata
Puantajın eksik işaretlenmesi. Analık izni "devamsızlık" olarak girildiğinde hem SGK bildirimi hatalı olur hem de çalışanın kıdemi eksik hesaplanır.
Süt izninin ücretten kesilmesi. Süt izni çalışılmış süredir; kesinti yapılması ücret alacağı doğurur.
İzin dönüşünün takip edilmemesi. Ücretsiz izne ayrılan çalışanın dönüş tarihi izlenmezse, hem kadro planlaması hem de işe dönüş hakkı sorun yaratır.
Süreci Kayıt Altında Tutmak
Yönetim İK'da doğum, süt ve babalık izinleri ayrı izin türleri olarak tanımlıdır; yıllık izinden düşülmez, puantaja doğru kodla yansır ve dönüş tarihi takvimde görünür. Böylece hem bordro doğru hesaplanır hem de çalışanın işe dönüş planı önceden yapılabilir.
