Hafta Tatili Hakkı
İş Kanunu md. 46'ya göre işçiye, yedi günlük zaman dilimi içinde kesintisiz en az 24 saat hafta tatili verilir. Bu tatil ücretlidir: çalışılmadığı hâlde bir günlük ücret ödenir.
Hafta tatilinin pazar günü olması zorunlu değildir. Vardiyalı çalışan işletmelerde hafta tatili haftanın herhangi bir gününe denk gelebilir; önemli olan yedi günde bir, kesintisiz 24 saat kuralının sağlanmasıdır.
Hafta Tatilinde Çalışma Ücreti
Hafta tatili ücreti çalışılmasa da ödendiği için, o gün çalışıldığında hesap şöyle kurulur:
| Kalem | Tutar |
|---|---|
| Hafta tatili ücreti (zaten ödenen) | 1 yevmiye |
| Çalışma karşılığı | 1 yevmiye |
| Fazla çalışma zammı (%50) | 0,5 yevmiye |
| Toplam | 2,5 yevmiye |
Örnek: günlük brüt ücreti 1.200 TL olan çalışan hafta tatilinde çalıştı. Ödenecek ek tutar: 1.200 × 1,5 = 1.800 TL (1 yevmiye zaten aylık ücretin içinde).
Ulusal Bayram ve Genel Tatil Çalışması
Genel tatil günlerinde çalışma, hafta tatilinden farklı hesaplanır:
| Kalem | Tutar |
|---|---|
| Tatil ücreti (zaten ödenen) | 1 yevmiye |
| Çalışma karşılığı | 1 yevmiye |
| Toplam | 2 yevmiye |
Genel tatil çalışması fazla mesai sayılmaz; ayrı bir ücret kalemidir ve yıllık 270 saatlik fazla mesai sınırına dâhil edilmez. Ancak aynı hafta içinde 45 saat de aşılmışsa, aşan kısım için ayrıca fazla mesai ücreti doğar.
Onay Şartı
Ulusal bayram ve genel tatillerde çalıştırma, iş sözleşmesinde ya da toplu iş sözleşmesinde kararlaştırılmışsa mümkündür. Kararlaştırılmamışsa çalışanın onayı gerekir. Onayın yazılı alınması, sonradan doğacak uyuşmazlıkta tek güvencedir.
Vardiyalı İşletmelerde Dikkat Edilecekler
Kesintisiz çalışan işletmelerde (üretim, perakende, güvenlik, sağlık) üç kural birlikte sağlanmalıdır:
- Hafta tatili: yedi günde bir kesintisiz 24 saat.
- Posta arası dinlenme: vardiya değişiminde en az 11 saat.
- Gece sınırı: gece çalışması 7,5 saati aşamaz.
Bu üçü elle hazırlanan bir çizelgede birlikte tutulamaz; bir kural sağlanırken diğeri bozulur.
Planı Sistemden Kurmak
Yönetim İK'nın vardiya modülünde bir çalışan bir vardiyaya atanırken kurallar aynı anda denetlenir: haftanın yedi gününde de ataması varsa hafta tatili uyarısı, önceki vardiyayla arası 11 saatten azsa dinlenme uyarısı, gece vardiyası 7,5 saati aşıyorsa yasal uyarı çıkar. Uyarılar atamayı engellemez — gerçek hayatta istisna yapmak gerekebilir — ama kararı veren yönetici neyi göze aldığını görür ve karar kayda geçer.
Puantaj döneminde hafta tatili ve genel tatil çalışmaları ayrı kodla toplanır; bordroda 1,5 ve 1 yevmiyelik kalemler ayrı satırlarda görünür.
