Puantaj Neden Bordronun Temelidir?
Bordro bir hesap değil, bir sonuçtur. Girdisi puantajdır: kaç gün çalışıldı, kaç gün izinliydi, kaç saat fazla mesai yapıldı. Puantajda bir gün yanlış işaretlenirse; brüt ücret, SGK matrahı, gelir vergisi matrahı ve net ödeme zincirleme kayar.
Bu yüzden İK'da doğru soru "bordroyu nasıl hesaplarız" değil, **"puantajı nasıl doğru tutarız"**dır.
Temel Puantaj Kodları
| Kod | Anlamı | Ücret | SGK günü |
|---|---|---|---|
| X | Çalışıldı | Ödenir | Sayılır |
| HT | Hafta tatili | Ödenir | Sayılır |
| RT | Resmî tatil | Ödenir | Sayılır |
| Ü | Ücretli izin (yıllık) | Ödenir | Sayılır |
| R | Rapor / istirahat | SGK öder | Rapor günü |
| Üİ | Ücretsiz izin | Ödenmez | Sayılmaz |
| D | Devamsızlık | Ödenmez | Sayılmaz |
| FM | Fazla mesai (saat) | Zamlı ödenir | — |
Kod setinin kendisi kadar önemli olan, tutarlı kullanılmasıdır. Aynı durumun bir ay "Üİ", başka ay "D" işaretlenmesi hem bordroyu hem SGK bildirimini bozar.
Ay İçinde Dikkat Edilecek Beş Nokta
1. Rapor günleri. İstirahat raporu olan günler devamsızlık değildir. İlk iki gün için SGK ödenek ödemez; bu günlerin ücretinin ödenip ödenmeyeceği sözleşmeye bağlıdır.
2. Ücretsiz izin. SGK günü saymadığı için eksik gün bildirimi gerektirir. Eksik gün nedeni ile puantaj kodu birbirini tutmalıdır.
3. Giriş-çıkış ayları. Ay içinde işe giren veya çıkan çalışanda gün sayısı kıst hesaplanır. 30 gün üzerinden hesap yapmak en sık rastlanan hatadır.
4. Hafta tatili hakkı. Hafta tatilinin ücretli ödenebilmesi için o haftanın iş günlerinde çalışılmış olması gerekir. Devamsızlık varsa hafta tatili ücreti tartışmalı hâle gelir.
5. Fazla mesai saatleri. Gün bazında değil, haftalık 45 saat üzerinden hesaplanır. Günlük 9 saat çalışıp haftada 44 saatte kalan çalışanın fazla mesaisi yoktur.
Eksik Gün Bildirimi
Ay içinde 30 günden az çalışan sigortalılar için SGK'ya eksik gün nedeni bildirilir. Sık kullanılan nedenler: istirahat, ücretsiz izin, devamsızlık, kısmi süreli çalışma, puantaj kayıtlarına göre eksik çalışma.
Bildirilen neden ile özlük kayıtlarının tutarlı olması gerekir. Denetimde ilk bakılan yer, eksik gün nedeni ile izin/rapor kayıtlarının örtüşüp örtüşmediğidir.
Excel ile Puantajın Üç Riski
- Formül kayması. Satır eklenince toplam alanı kayar, kimse fark etmez.
- Sürüm karmaşası. "Son hâli" diye üç dosya dolaşır.
- İz kaydı yokluğu. Kimin hangi günü ne zaman değiştirdiği bilinmez.
Bu üçü tek tek küçük görünür; bordro itirazı geldiğinde birlikte büyük bir sorun oluşturur.
Sistemden Puantaj
Yönetim İK'da puantaj üç kaynaktan otomatik beslenir: onaylanmış izin kayıtları, giriş-çıkış (kart okuyucu veya panel) hareketleri ve raporlar. Dönem açıldığında cetvel bu verilerle dolu gelir; İK yalnız istisnaları düzeltir.
Dönem hesaplandıktan sonra kesinleştirilir ve kilitlenir — kesinleşmiş bir dönemde geriye dönük değişiklik yapılamaz, ancak yetkili kullanıcı dönemi yeniden açabilir ve bu işlem iz bırakır. Böylece "bordro sonradan değişti" tartışması ortadan kalkar.
